Sa predstavljanja rezultata istraživanja LTI | Foto: Printscreen
Sa predstavljanja rezultata istraživanja LTI | Foto: Printscreen

Transparentnost gradova i opština u Srbiji blago je povećana u 2021. godine u odnosu na prethodnu, ali je prosek i dalje nizak, a najtransparentnije lokalne samouprave su Bečej, Sombor i Kanjiža, rezultati su ovogodišnjeg istraživanja Lokalnog indeksa transparentnosti (LTI 2021) koje je sprovela Transparentnost Srbija. Prosečna ocena 145 JLS u 2021. godini je 48, što je i dalje slab rezultat, ali za dva poena bolji nego što je bio u LTI 2020 (46) i mnogo bolji nego prosečnih 40 u 2019. godini, navodi se u saopštenju.

Opština Bečej, koja je i prošle godine bila na prvom mestu, popravila je skor za sedam poena, došavši ove godine do skora 90.

Dragan Kovačev, član Opštinskog veća opštine Bečej | Foto: printscreen
Dragan Kovačev, član Opštinskog veća opštine Bečej | Foto: printscreen

-Višegodišnjom realizacijom projekta „Budžet po meri građana“ posvetili smo se uključivanju što većeg broja građana u donošenje najvažnijeg lokalnog akta – budžeta, koji oslikava realne potrebe svih naših sugrađana čime se unapređuje i transparentnost i odgovornost lokalne samouprave. Usvajanjem mehanizma „Građanska stolica“ opština Bečej je krajem prethodne godine napravila još jedan iskorak ka unapređenju transparentnosti i participacije u donošenju svih naših bitnih odluka, rekao je Dragan Kovačev, član Opštinskog veća opštine Bečej koji je danas prisustvovao predstavljanju rezultata istraživanja. On je dodao – zahvaljujući tom mehanizmu svaki građanin može da se obrati odbornicima Skupštine opštine na sednici po tačkama dnevnog reda. Usvajanjem Lokalnog akcionog plana za borbu protiv korupcije i formiranjem radnog tela za praćenje primene tog akta pripremili smo osnovu za uvođenje novih kontrolnih mehanizama koje je verifikovala naša skupština – poput novih pravilnika za finansiranje organizacija civilnog društva, upotrebu reprezentacije, upotrebu službenih vozila koja smo i brendirali našim oznakama, odluka o prijavljivanju i upravljanju privatnim interesima javnih funkcionera u postupku donošenja akata, etički kodeks ponašanja funkcionera, odluka o kontroli prijema i realizacije donacija opštini Bečej, pravilnik o upravljanju sukoba interesa i drugi akti, naveo je Dragan Kovačev.

Opština Bečej je prva uvela ovakve mehanizme što ne znači obećao je član Veća, da u narednom periodu neće nastaviti sa ovakvom praksom.

-Do sada su javno dostupni zapisnici sa sednica opštinskog veća, dostupni su predlozi akata pre svake skupštine kao i rezultati glasanja i prisutnost odbornika, kao i podaci o zaradama lokalnih funkcionera, evidencija opštinske imovine koja je u zakupu – poslovni prostori i poljoprivrednog zemljište takođe je objavljena, te sve što je važno o radu javnih preduzeća i ustanova, uz cene usluga i dokumentacija za izbore direktora, uz zapisnike sa svih javnih rasprava, a u svakom se trenutku može prijaviti nepravilnost u radu i korupcija. Nije dovoljno samo staviti na papir, ali treba primenjivati u praksi, zaključio je Kovačev.

Grad Sombor je zauzeo drugo mesto na rang list sa 88 poena, u odnosu na 80 i treće mesto u 2020. godini. Na trećem mestu ove godine našla se opština Kanjiža sa 83 poena, koja je takođe napredovala za šest poena. I ove godine se u vrhu našao Novi Pazar (sada sa 78 poena), dok peto mesto dele Leskovac, Vranje i Sokobanja (75). Bujanovac i Preševo (po 21 bod) su na dnu lestvice, a Svilajnac i Jagodina (po 23 poena) ostaju među najmanje transparentnim JLS treću godinu zaredom.

Još je značajnija činjenica da je tri petine opština (59 odsto) poboljšalo svoj rezultat i pored toga što se pandemija negativno odrazila na pojedine oblasti rada lokalne samouprave. Sa druge strane, 37 odsto je ostvarilo lošiji učinak u odnosu na prethodnu godinu. Najbolji pokazatelj kako posvećenost lokalnih službenika unapređuje transparentnost jeste to što bi najbolji rezultat iz LTI 2015 sada bio dovoljan tek za osmo mesto na listi. Sa stanovišta održivog rasta transparentnosti (i ocena), takođe je važno naglasiti da su 54 opštine imale konstantan rast LTI u poslednja tri istraživačka ciklusa (LTI 2019, 2020 i 2021).

Među gradskim opštinama, koje se zbog manjih nadležnosti ne mogu u potpunosti porediti sa drugim lokalnim samoupravama, najbolji rezultat ima Surčin (62). Indeks transparentnosti lokalne samouprave LTI 2021 predstavlja istraživanje, ocenjivanje i rangiranje 145 jedinica lokalne samouprave i 25 gradskih opština u Srbiji, koje sprovodi Transparentnost Srbija. Ovo je peta godina (treća u nizu) u kojoj TS sprovodi ovo istraživanje. Opštine i gradovi su rangirani na osnovu kriterijuma transparentnosti, određenih putem 95 indikatorskih pitanja. Konačne ocene, odnosno indeksi se kreću u rasponu od 0 do 100, a u praksi su ove godine opštine i gradovi imale ocene između 21 i 90. Od osam tematskih oblasti, najveći napredak zabeležen je u oblastima „informatori o radu“ i „javna preduzeća i javne ustanove“, ali rezultat u ovoj drugoj oblasti još uvek nije prešao 50 odsto maksimalnog učinka. S druge strane, najveći pad je uočen kada je reč o javnim raspravama, prosečan učinak opština i gradova snižen je sa 51,6 na 44,3 odsto.

To se u velikoj meri može pripisati pandemiji, usled koje su izostali mehanizmi građanske participacije. Pandemija je takođe negativno uticala i na neke ocene iz segmenta „Budžet“, gde je prosečan indeks transparentnosti opao sa 59,2 na 55 odsto. Najveća usklađenost sa merilima transparentnosti je zabeležena u oblasti javnih nabavki, što je isključivo posledica činjenice da su opštine uglavnom objavljivale informacije koji su zakonom obavezni.

S druge strane, i dalje je najmanja transparentnost u oblasti „Skupština i Veće”, što ukazuje da proces donošenja odluka na lokalnom nivou i dalje nije adekvatno zaštićen od koruptivnih rizika. Ovogodišnje istraživanje potvrđuje da angažovanje lokalnih samouprava u situacijama kada postoji politička i administrativna volja može da doprinese povećanju transparentnosti, pa posledično i povećanju LTI. Neophodne su, međutim, sistemske mere, kako one koje bi sa republičkog nivoa propisivale određene standarde i obaveze, tako i na lokalnom nivou. Naime, višegodišnje poređenje rezultata potvrđuje da je održivost rezultata, odnosno dostignutog nivoa transparentnosti, izazov. Rešenje je u uređivanju procedura aktima skupštine ili veća, uz jasno propisivanje odgovornosti. Takođe, neophodno je da postoji odgovornost i za već propisane norme, bilo kroz uspostavljanje odgovarajućih sankcija za nepoštovanje obaveza, bilo kroz propisivanje ovih mehanizama tamo gde oni ne postoje. S druge strane, potrebno je promovisati dobre rezultate i prakse i učiniti ih dostupnim javnosti, ne samo zbog isticanja „šampiona transparentnosti“, već i zbog otvaranja prostora za širenje i repliciranje dobrih praksi, navode istraživači.

 

Sadržaj je kreiran u okviru projekta „U fokusu: Pravo građana, obaveza vlasti“ koji je sufinansiran iz budžeta opštine Bečej. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име