Stručnjak ruši navode izvođača biciklističke staze: „Morao je da vidi problem i prijavi ga“

Nezavisni stručnjak – master inženjer arhitekture sa više od 15 godina iskustva u visoko i niskogradnji – u detaljnoj analizi kategorički pobija navode firme „Ekstra Auto Transport“ da se pozove na „višu silu“ i prebaci odgovornost za 14 miliona dinara sanacije.

– Plastična glinovita zemlja vidljiva je odmah po otvaranju terena – nemoguće je ne primetiti, navodi stručnjak u mišljenju dostavljenom našoj redakciji.

Nakon više od godinu dana ćutanja, izvođač radova na pešačko-biciklističkoj stazi u Bačkom Gradištu je dostavio zvaničan odgovor Opštini Bečej. Prema rečima stručnjaka dokument firme „Ekstra Auto Transport“ iz Vrbasa otkriva pokušaj da se firma oslobodi odgovornosti za popravku vrednu 14 miliona dinara.

Redakcija portala Moj Bečej zatražila je mišljenje nezavisnog eksperta – koji trenutno radi kao stručni nadzor nad građevinskim projektima i koji je bio direktor preduzeća koje gradi puteve. Stručnjak u svojoj analizi pobija navode izvođača radova.

Izvođač radova: „To je viša sila“

U dopisu opštini Bečej od 7. novembra 2025. godine, firma „Ekstra Auto Transport“ poziva se na rezultate laboratorijskih ispitivanja koja su identifikovala uzrok problema.

„U zoni deformacija nalazi se sloj organske gline podložan deformaciji i raspadanju“, navodi se u odgovoru izvođača.

Ključna tačka njihovih navoda: izvođač tvrdi da „geomehanička istraživanja nisu bila predmet ugovornih obaveza“ i da se problem može podvesti pod „višu silu“.

„Izvođač u toku izvođenja radova nije mogao biti svestan činjenice o kvalitetu materijala koji se nalazi ispod kote postelice“, stoji u dopisu.

Firma nudi da učestvuje u sanaciji sa samo 2,4 miliona dinara, dok bi preostalih 11,6 miliona trebalo da snosi Opština.

Stručnjak: „To je neprihvatljivo“

– Obrazloženja nisu u skladu sa standardnom građevinskom praksom, niti sa Pravilnikom o tehničkim normativima za izgradnju puteva i staza. Plastična, glinovita ili vlažna podloga mora biti vidljiva odmah po otvaranju terena i minimalnom skidanju površinskog sloja, navodi inženjer.

„Ovo nije nešto što se može ‘ne primetiti’ – svaki iskusan izvođač građevinskih radova odmah prepozna problematično tlo.“

Šta je izvođač bio dužan da uradi?

Prema Pravilniku o tehničkim normativima i standardnoj građevinskoj praksi, izvođač je bio dužan da:

✓ Izvrši pregled i pripremu podloge pre ugradnje
✓ Odmah obavesti nadzorni organ i investitora o problemu
✓ Dostavi zapisnik o stanju podloge
✓ Predloži zamenu, stabilizaciju ili dodatne radove
✓ NE NASTAVI sa radovima dok se problem ne reši

– Ako izvođač nastavi radove na podlozi za koju zna ili mora da zna da je neadekvatna, odgovornost prelazi na izvođača, navodi inženjer.

Prvo su krivili građane, sada је isplivao problem sa tlom

Zanimljivo je kako se objašnjenje problema menjalo tokom vremena. U saopštenju od 24. septembra 2024. godine, Opština Bečej je imala jasno objašnjenje:

„Tokom redovne kontrole puteva, Javno preduzeće „Komunalac“ Bečej uočilo je uzdužna oštećenja u vidu pukotina na stazi, kao i na zelenoj površini pored staze. Ovi problemi su najverovatnije prouzrokovani prolaskom poljoprivredne mehanizacije, što potvrđuju vidljivi tragovi vozila.“

JP „Komunalac“ je čak podnelo krivičnu prijavu protiv nepoznatog lica Policijskoj stanici u Bečeju, „s obzirom na sumnju da je oštećenje izazvano teškom mehanizacijom, konkretno kombajnom.“

Godinu dana kasnije, u dopisu iz novembra 2025. godine, izvođač radova nudi potpuno drugačije objašnjenje: organska glina u podtlu koja je „podložna deformaciji i raspadanju“. Više nema priče o kombajnima i poljoprivrednoj mehanizaciji.

Ostaje pitanje: šta je utvrdila policija po toj krivičnoj prijavi? Je li ikada pronađen „nepoznati počinilac“? Ili je prijava samo bila deo pokušaja da se problem prikrije i odgovornost prebaci sa graditelja na meštane Bačkog Gradišta?

Prema stručnjaku, prelazak teške mehanizacije mogao je pogoršati već postojeći problem, ali nije mogao biti primarni uzrok oštećenja koja se vide na fotografijama.

– Ako je podloga bila pravilno pripremljena i zbijena, teška mehanizacija ne bi mogla da napravi ovakva oštećenja, objašnjava stručnjak. „Činjenica da su pukotine nastale toliko brzo i sistemski ukazuje na fundamentalni problem u izgradnji, ne na spoljni faktor.“

Problem nije samo podloga

Analizirajući fotografije ekspert je naveo više vrsta oštećenja:

Uzdužno pucanje po dužini staze
Sleganje i uvijanje ivica
Kruničenje ivica i lomljenje asfalta
Neujednačeno sleganje površine
Pukotine sa naknadnim zalivanjem bitumenom

– Ovakav sklop oštećenja ukazuje na sistemsku grešku u izgradnji, a ne na lokalne probleme, zaključuje stručnjak.

Prema analizi, pored problema sa podlogom, postoje i nedostaci u:

• Zbijanju tamponskog sloja
• Kvalitetu ili debljini asfaltnih slojeva
• Drenaži i odvodnjavanju
• Profilisanju ivica

– Sve su to radovi u nadležnosti izvođača, napominje inženjer.

„Viša sila“ – argument koji ne stoji

Najznačajniji deo stručne analize odnosi se na pokušaj pozivanja na „višu silu“.

– Karakteristike tla nisu ‘viša sila’ u smislu građevinskih poslova, objašnjava stručnjak. „One su objektivan podatak koji se utvrđuje pre projektovanja i proverava tokom izvođenja.“

– Pozivanje na ‘višu silu’ u ovom slučaju je pokušaj prebacivanja odgovornosti za propuste koji su bili u potpunosti u domenu kontrole izvođača, navodi inženjer.

U tenderu dokazivali ekspertizu za tlo – sad tvrde da nisu mogli da znaju?

Analiza tenderske dokumentacije otkriva činjenice koje otvaraju dodatna pitanja.

U konkursnoj dokumentaciji za javnu nabavku odnosno u dokumentu „Kriterijumi za kvalitativni izbor privrednog subjekta“ jasno je navedeno koje kapacitete ponuđač mora posedovati da bi učestvоvao na tenderu. Između ostalog, traženo je da ponuđač dokaže sposobnost za „ISPITIVANJE TLA“ kroz 13 različitih vrsta ispitivanja, uključujući:

SRPS U.B1.024:1968 – Određivanje sadržaja organskih materija u tlu
SRPS ЕN ISO 17892-12:2018 – Određivanje plastičnosti tla
DIN 18134:2012 – Određivanje deformacije i čvrstoće tla

Firma „Ekstra Auto Transport“ navela je da ispunjava sve kriterijume i na osnovu toga dobila posao.

Godinu dana kasnije, frima navodi da „nije mogla biti svesna kvaliteta materijala koji se nalazi ispod kote postelice“ i da „geomehanička istraživanja nisu bila predmet ugovornih obaveza“.

– Ne možete se prijaviti na tender tvrdeći da imate ekspertizu za ispitivanje tla, a onda reći da niste znali za problem sa tlom, objašnjava stručnjak.

„Ili nisu koristili resurse koje su tvrdili da imaju – što je kršenje ugovora. Ili jesu testirali i nisu prijavili problem – što ih čini odgovornim. Treće opcije nema.“

Gde je bio stručni nadzor?

Takođe je zabrinjavajući zaključak o ulozi stručnog nadzora koji je plaćen 1,79 miliona dinara.

– Sve ove greške bi stručni nadzor trebalo da primeti tokom izgradnje, navodi stručnjak.

– Ako ih nije primetio – nadzor nije obavljao svoj posao. Ako jeste primetio, ali je dozvolio nastavak radova – onda je učestvovao u proizvođenju nekvalitetne staze.

Ko mora da plati sanaciju?

Prema proceni izvođača, sanacija košta 14 miliona dinara bez PDV-a.

Izvođač u svom dopisu nudi sufinansiranje od 2.400.000 dinara (17%)
Razlika iznosi 11.600.000 dinara (83%)

Stručnjak smatra da je izvođač odgovoran za sve troškove

– Na osnovu analize dokumentacije i fotografija, moje stručno mišljenje je da su oštećenja nastala isključivo kao posledica greške u izvođenju radova, kategoričan je stručnjak.

„Izvođač je bio dužan da prepozna neadekvatnu podlogu i prijavi problem. Ako to nije učinio, odgovornost je njegova.“

Prema stručnjaku, sanacija mora obuhvatiti:

1. Kompletno uklanjanje postojećeg kolovoza
2. Uklanjanje i zamenu organske gline
3. Izradu nove, stabilne podloge
4. Ugradnju nove kolovozne konstrukcije
5. Ugradnju nove asfaltne podloge

Šta Opština treba da uradi?

Na osnovu prikupljenih informacija, Opština Bečej mora hitno da se angažuje u rešavanju ovih problema pre isteka garantnog roka ili da snosi odgovornost neizvršavanjem svojih dužnosti, kao i da preispita nove i buduće ugovore sa istim izvođačem.

– Sve troškove mora snositi izvođač. Ukoliko odbije, Opština ima pravo da angažuje drugog izvođača i naplati iz garancije ili putem suda, zaključuje inženjer.

Podsećamo da je isti izvođač u maju 2025. dobio novi posao od 10+ miliona dinara za rehabilitaciju atarskih puteva na teritoriji opštine Bečej.

Građani ne smeju da plate dvaput

Investicija od 57,5 miliona dinara trebala je da obezbedi infrastrukturu koja će trajati decenijama. Umesto toga, građani su dobili stazu koja je oštećena nakon tri meseca.

Sada im se nudi da plate dodatnih 14 miliona za sanaciju, od čega bi izvođač pokrio samo 2,4 miliona.

U BROJKAMA

57,5 miliona – koliko je koštala izgradnja staze
3 meseca – koliko je staza trajala pre oštećenja
14 miliona – procenjena sanacija
2,4 miliona – koliko izvođač nudi da plati (17%)
11,6 miliona – razlika koju neko mora da plati
1,79 miliona – plaćen stručni nadzor

Zašto je identitet stručnjaka anoniman?

Identitet stručnjaka je poznat redakciji, ali ga ne otkrivamo radi zaštite od mogućih pritisaka, represije ili uticaja na buduće poslovne prilike. U Srbiji je uobičajeno da stručnjaci koji javno kritikuju loše izvedene radove trpe posledice u vidu gubitka posla ili drugih oblika pritiska.