Lokalni akcioni plan za unapređenje položaja Roma u opštini Novi Bečej usvojen je pred kraj godine u Skupštini opštine Novi Bečej i na snazi je od 2021. do 2025. godine.

Radi se o dokumentu lokalne samouprave koji razmatra pitanja relevantna za unapređenje kvaliteta života romske populacije u pravcu planiranja njihovih potreba i interesa u predviđenom vremenskom periodu.

-Izrada lokalnog akcionog plana za unapređenje položaja Roma u opštini Novi Bečej se zasniva na identifikovanju potreba i problema, definisanju najboljeg načina angažovanja kapaciteta svih aktera u zajednici u planiranju mera za poboljšanje uslova života Roma kao i uspostavljanju mehanizama za sprovođenje, planiranje, praćenje i unapređenje planiranih mera i aktivnosti, navode članovi tima koji su radili na izradi dokumenta.

Ovaj dokument obuhvata oblasti kulture i informisanja, obrazovanja, stanovanja, zapošljavanja, zdravstvene i socijalne zaštite.

-Osnov za izradu Lokalnog akcionog plana bili su relevantni nacionalni i međunarodni dokumenti, rezultati analiza sadašnjeg položaja, problema i potreba Roma u opštini Novi Bečej. U izradu ovog dokumenta bili su uključeni: predstavnici lokalne samouprave, Dom zdravlja, osnovne i srednje škole, Centar za socijalni rad, Nacionalna služba za zapošljavanje, romske nevladine organizacije, romski pedagoški asistent, romski zdravstveni medijator i koordinator za inkluziju roma opštine Novi Bečej. Lokalni akcioni plan će se sprovoditi u saradnji i partnerstvu sa svim subjektima koji su učestvovali u njegovoj izradi.

Usvajanjem ovog dokumenta ostvareni su propisani formalni uslovi Evropske kojim se otvaraju vrata prema  fondovima za socijalnu zaštitu, programe i usluge namenjene najugroženijem stanovništvu.

Ovim dokumentom su definisani mehanizmi za praćenje rezultata preduzetih mera koje treba da doprinesu ostvarenju cilja Lokalnog akcionog plana za unapređenje položaja Roma na teritoriji opštine Novi Bečej.

Кarakteristike romske populacije u opštini Novi Bečej

U opštini Novi Bečej živi 1.295 Roma (Popis stanovništva 2011. godina), sada se procenjuje, na osnovu terenskog rada koordinatora za romska pitanja opštine Novi Bečej, da ima 1.800, i to u romskim naseljima, koja nisu imenovana, ali su lako prepoznatnjiva, tri u Novom Bečeju, dva u Novom Miloševu, jedno u Кumanu.

-U Bočaru nemamo prepoznatljivo romsko naselje, jer u njemu žive svega četiri romske porodice. Romi su integrisani u lokalnu zajednicu i njihovi predstavnici ostvaruju saradnju sa lokalnim vlastima, ali je potrebno dodatno raditi na unapređenju saradnje. Romska deca uglavnom polaze u osnovnu školu, izvestan broj je napušta zbog lošeg uspeha ili siromaštva ili odlaska roditelja u inostranstvo. Od ukupno upisane dece 90 odsto završava srednju školu. Zbog nedostatka sredstava, čak i dobri đaci ne mogu da nastave školovanje, tako da veoma mali broj mladih Roma ide na studije. Zbog niskih kvalifikacija, Romi teško dolaze do posla, kreditno nisu sposobni, te ne mogu da konkurišu za kredite. Od ukupnog broja porodica, korisnika novčane socijalne pomoći (850) na teritoriji opštine Novi Bečej, trećina je romske nacionalnosti (tačnije 270 porodica).  Niska i neredovna primanja se odražavaju na kvalitet života i zdravstveno stanje romske populacije, stoji u dokumentu.

Glavni problemi Roma u novobečejskoj opštini su: visoka stopa nezaposlenosti Roma, nizak obrazovni nivo i nekvalifikovanost, a pored toga nisu sva deca uključena u obrazovni sistem (kao posledica siromaštva i nedostatka svesti i informisanosti porodica). Tu je i zanemarivanje i zlostavljanje u porodici, dok su romske žene posebno ugrožene zbog neinformisanosti, patrijarhalnog sistema vrednosti i ekonomskih problema. Takođe, opasna je prisutnost predrasuda i društvene izolacije Roma i samoizolacije unutar svoje nacionalne zajednice, a uz to je i nepostojanje jedinstvenog stava o prioritetima unutar romske zajednice, kao i nepoverenje u institucije sistema. Poseban  problem je problem azilanata.

Nabrojane su najvažnije mere preduzete u cilju integracije Roma u opštini, a to je – zaposlen romski koordinator za opštinu Novi Bečej, narodna kuhinja je aktivna  od oktobra do juna, gde se za najugroženije i najsiromašnije porodice, među kojima su i romske, obezbeđuje besplatan topli obrok. Pored toga Osnovna škola u Novom Miloševu ima romskog pedagoškog asistenta. Tu je postojanje plana za asfaltiranje ulica u romskom naselju, a  romske zdravstvene medijatorke rade u Domu zdravlja u Novom Bečeju. što se formalnog obrazovanja tiče, u opštini postoji program „Druga šansa“.

Najvažnije oblasti u koja je potrebno ulagati kapacitete i realizovati aktivnosti su obrazovanje, zdravstvena zaštita, zad i zapošljavanje, socijalna zaštita, uslovi stanovanja, kultura i informisanje, te bezbednost.

Primarno pitanje poboljšanja položaja Roma je obrazovanje, bez kog ne postoje šanse za izvesniju budućnost.

Predstavnici romske zajednice, anketirani za potrebe izrade dokumenta, istakli su da su u opštini Novi Bečej osnovni problemi ostanka u obrazovnom sistemu do okončanja školovanja, tradicija i običaji koji su specifični za romsku zajednicu i koji ne tolerišu pozitivan trend. Za sada, nije utvrđeno da postoji problem nepoznavanja jezika sredine kao razloga odustajanja od osnovnoškolskog obrazovanja jer sva deca osim maternjeg jezika u uzrastu za upis u prvi razred govore i srpski jezik. U nekim slučajevima se pojavljuje problem boljeg poznavanja nemačkog jezika nego srpskog i to kod povratnika azilanata. Predstavnici romske zajednice istakli su problem da se deca redovno upisuju u školu te da nakon dva meseca pohađanja, prestanu da idu u školu jer ih roditelji odvode u azil u inostranstvo, gde obično ostaju do aprila meseca sledeće godine kada ih vraćaju u škole. Deca nisu u inostranstvu pohađala nastavu te nemaju dovoljno znanja da završe razred. Pored toga, premas zakonskim odredbama, do četvrtog razreda nije moguće da dete ponavlja razred ako roditelj za to ne da pismenu saglasnost, te na taj način deca prelaze u sledeći razred, ali ne nauče dovoljno da bi mogli da prate nastavu. Ovo se ponavlja do 5. razreda kada po prvi put dete ponavlja razred (tada zakon to dozvoljava) jer nema dovoljno znanja. Ovo se ponavlja sve dok dete ne napuni 15 godina i posle toga (ako ne i pre) definitivno napušta školu. U nju se eventualno vraća kroz program „Druga šansa“.

-Prema podacima koje smo dobili od osnovnih škola, veći broj nepohađača su devojčice. Zaključuje se da je razloog tome rani ulazak u bračni život. Većina romskih nevladinih organizacija kako na teritoriji opštine Novi Bečej tako i šire, imaju poruku za roditelje u kojoj kažu da ako roditelji školuju devojčicu, školuju i naciju. U opštini Novi Bečej, u OŠ “Đorđe Joanović“ je angažovan romski pedagoški asistent. Njegova uloga je da pomogne proces upisa romske dece u školu, da u slučaju nedolaska dece u školu, poseti porodicu i utvrdi razlog nedolaska. Кao jedan od problema predstavlja činjenica da pedagoški asistenti ne postoje u svim školama, te da ne postoji naznaka da će se program obuke pedagoških asistenata proširiti.

Kako bi se rešili ovi problemi, neophodno je obezbediti punu uključenost dece i mladih iz romske zajednice u kvalitetno predškolsko, osnovno i srednje obrazovanje, veći obuhvat Roma i Romkinja u studentskoj populaciji i pružanje podrške školovanju mladih i odraslih koji se nisu školovali ili su napustili školovanje, uz uvođenje delotvornih i efikasnih mehanizama za borbu protiv diskriminacije i ostvarivanja uslova za uživanje svih manjinskih prava za Rome i Romkinje u obrazovanom sistemu.

S tim u vezi treba povećati broj dece u predškolskim ustanovama, potpunim obuhvatom romske dece pripremnim predškolskim programom, kao i broj romske dece koja završavaju osnovnu školu. Uz to treba poboljašti materijalni i socijalni položaj romskih učenika osnovnih, srednjih škola i studenata, te uključiti romsku decu u srednjoškolsko obrazovanje i promovisanje značaja istog. Uz to, neophodno je obezbediti potpun obuhvat romske dece u obrazovni sistem povratnika zemalja Evropske unije. Naravno, sve ovo treba da prati adekvatan monitoring uspešnosti romske dece u obrazovanom sistemuna teritoriji opštine Novi Bečej.

Zdravstvena zaštita:

Građani naseljenih mesta u opštini Novi Bečej koriste primarnu zdravstvenu zaštitu u okviru Doma zdravlja u svojim mestima. Zvanične evidencije u institucijama zdravstvene zaštite ne prepoznaju korisnike prema nacionalnoj pripadnosti. Zbog toga, u zvaničnim statistikama i izveštajima o radu zdravsvenih ustanova u opštini Novi Bečej, ne pojavljuju se podaci koji se odnose na pripadnike romske zajednice. Međutim, pri Domu zdravlja Novi Bečej deluju dve zdravstvene medijatorke koje imaju uvid u zdravstveno stanje romskih porodica kao i probleme u ostvarivanju prava na zdravstvenu zaštitu. Podaci prikupljeni iz rutinske zdravstvene statistike, naročito oni koji se odnose na oboljevanje, ne sadrže informacije o etničkoj pripadnosti, pa se zdravstveno stanje romske populacije može pratiti samo na osnovu rezultata ciljanih istraživanja. Najpoznatija istraživanja, iz kojih su izvedeni gotovo svi pokazatelji zdravstvenog stanja Roma, bila su Istraživanje višestrukih pokazatelja stanja i položaja dece i žena u Srbiji (iz 2005. godine) i Istraživanje o životnom standardu (sprovedeno 2003. i 2007. godine).

Prosečna starost Roma na teritoriji Autonomne Pokrajine Vojvodine prema podacima popisa stanovništva iz 2002. godine je 27,2 godine. Prosečna starost romskih žena i muškaraca je za 14, odnosno 12 godina niža od prosečne starosti žena i muškaraca opšte populacije. S obzirom na raširenost faktora koji negativno utiču na stanje zdravlja u romskoj populaciji kao što su siromaštvo, loši životni uslovi i društvena isključenost postoji neophodnost preduzimanja aktivnosti na povećanju znanja i informisanja o pravima na zdravstvenu zaštitu, zdravlju i zdravim stilovima života u romskoj populaciji. U okviru unapređenja zdravstvene zaštite romske populacije koja je neodvojiva od poboljšanja životnog okruženja u romskoj zajednici poseban značaj ima unapređenje zdravstvene zaštite dece i žena u reproduktivnom periodu. Siromaštvo, loši životni uslovi, društvena isključenost i smanjena dostupnost zdravstvene zaštite predstavljaju osnovne uzroke povećane smrtnosti dece. Кada se ovi faktori udruže sa pothranjenošću, infektivnim oboljenjima, povredama, zlostavljanjem i zanemarivanjem dece, stopa smrtnosti se povećava.

Siromaštvo je oko šest puta rasprostranjenije i čak 10 puta dublje nego u opštoj populaciji. Pothranjenost dece iz romskih naselja je nekoliko puta veća u odnosu na prosek za Srbiju (osam odsto pothranjene dece u odnosu na nešto manje od dva odsto u opštoj populaciji). Prevalencija najčešćih dečijih bolesti, dijareje i akutnih respiratornih infekcija, tri puta je veća kod romske dece u odnosu na nacionalni prosek. Sve to zajedno dovelo je do toga da je smrtnost romske dece u prvoj godini života i u predškolskom uzrastu tri puta veća u odnosu na opštu populaciju dece. Osnovni uzroci smrtnosti romske dece jesu asfiksija na rođenju, pneumonija, dijareja i nepoznati uzroci smrti. Uvid u bazu podataka nacionalne statistike o mortalitetu ukazuje na slično stanje.

Važno je napomenuti da su maloletnički brakovi još uvek prisutni u opštini Novi Bečej. Među najvećim preprekama za korišćenje zdravstvene zaštite navode se administrativne procedure, roditelji koji nisu upoznati sa svojim pravima, koji ne prepoznaju ili zanemaruju zdravstvene probleme, ali i diskriminatorni stavovi pojedinih zdravstvenih radnika.

 

Sledi nastavak…

 

Sadržaj je kreiran u okviru projekta „Javni interes u žiži – Ka kvalitetnijem informisanju građana opštine Novi Bečej“ koji je sufinansiran iz budžeta opštine Novi Bečej. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име